Feestdagen zonder alcohol: hoe kom je erdoor?

December is de maand waarin drinken het meest normaal lijkt. Er is de receptie op het werk, het kerstdiner bij de familie, de bubbels om middernacht. Bijna elk feest heeft een glas als middelpunt.

Voor wie gestopt is met drinken, of dat wil, zijn dit vaak de zwaarste weken van het jaar. Niet omdat je zwak bent, maar omdat alles tegelijk komt: drukte, verwachtingen, oude familiepatronen, en voor sommigen juist eenzaamheid.

Het goede nieuws: je kunt je erop voorbereiden. Hoe beter je plan, hoe minder je op het moment zelf moet vechten.

Feestelijk gedekte tafel met brandende kaarsen en waterglazen

In het kort

Bepaal vooraf naar welke feesten je gaat en hoe je weer vertrekt. Neem je eigen drankje mee en leg een zin klaar om nee te zeggen. Je bent niemand uitleg verschuldigd. Spreek met één persoon af dat je die mag bellen. En komt de drang, weet dan dat die meestal binnen een halfuur zakt, en dat je altijd mag weggaan.

Waarom de feestdagen zo zwaar zijn

Het is niet één ding, het is de optelsom.

  • Alcohol is overal. Op feestdagen is niet drinken iets wat opvalt, terwijl drinken gewoon decor is.
  • Familie brengt oude rollen terug. Rond de kersttafel ben je plots weer het kind van vroeger, met de spanningen en de pijn die daarbij horen. Juist die pijn was voor veel mensen een reden om te drinken. Daar schreef ik meer over in de link tussen trauma en verslaving.
  • Anderen dringen aan. “Eentje kan toch?” Meestal goed bedoeld, maar het weegt.
  • Niet iedereen heeft een warme kerst. Wie alleen is, of net een verlies of een breuk achter de rug heeft, voelt de leegte in deze weken extra hard.
  • De structuur valt weg. Vrije dagen, laat opblijven, onregelmatig eten. Alles wat je normaal houvast geeft, verdwijnt even.

Met wilskracht alleen kom je daar niet doorheen. Met een plan wel.

Iemand schrijft een plan in een notitieboek

Vóór het feest: maak een plan

  • Kies je feesten. Je hoeft niet overal naartoe. Nee zeggen tegen een uitnodiging mag, zeker het eerste jaar.
  • Zoek een bondgenoot. Vertel één persoon die er ook is dat je niet drinkt. Iemand die je een blik kan toewerpen of mee naar buiten gaat als het moeilijk wordt.
  • Regel je eigen vervoer. Met je eigen auto of fiets kun je vertrekken wanneer jij dat wilt. Spreek vooraf met jezelf af hoe laat dat ongeveer is.
  • Neem je eigen drankje mee. Dan sta je niet met lege handen aan de bar en heb je iets wat je lekker vindt.
  • Eet vooraf en slaap genoeg. Honger en vermoeidheid maken de drang sterker.
  • Plan iets voor de dag erna. Een wandeling, een ontbijt met iemand. Iets om naar uit te kijken maakt het makkelijker om op tijd naar huis te gaan.

Een woord over alcoholvrij bier, wijn en bubbels. Dat kan, maar niet in de eerste zes maanden van je herstel. De smaak, het glas of het ploppen van de kurk kan dan net de drang oproepen. Kies in die eerste maanden iets wat niet op drank lijkt, zoals bruiswater met citroen, thee of een sap dat je lekker vindt.

Op het feest: zo zeg je nee

Hoe korter, hoe beter. Een paar zinnen die werken:

  • “Nee dank je, ik drink niet.”
  • “Ik heb al iets, dank je.”
  • “Ik rij straks.”
  • “Ik voel me beter zonder.”

Je bent niemand uitleg verschuldigd. Hoe meer je uitlegt, hoe meer je de deur opent voor discussie. Blijft iemand aandringen, herhaal dan gewoon dezelfde zin. Dat iemand er moeite mee heeft dat jij niet drinkt, zegt meer over die persoon dan over jou.

Bij de toast om middernacht hef je gewoon je glas mee. Wat erin zit, maakt niets uit.

Als de drang komt

De drang komt in golven, en een golf zakt meestal binnen een halfuur. Je hoeft hem niet te verslaan, alleen te laten voorbijgaan.

  • Ga even naar buiten. Frisse lucht, even weg van het geroezemoes.
  • Bel of stuur een bericht naar de persoon met wie je dat hebt afgesproken.
  • Denk het verhaal af. Niet stoppen bij het eerste glas, maar doordenken naar de rest van de avond, de ochtend erna, de week erna.
  • Check je basis. Heb je honger, ben je boos, eenzaam of moe? Vaak helpt eten of even rust meer dan vechten.
  • Ga weg. Dat mag altijd. Je hoeft je niet te verontschuldigen. Een feest dat je vroeg verlaat, is een feest dat je goed doorkomt.

Hoe een terugval zich lang op voorhand aankondigt, lees je in terugval begint lang voordat je weer gebruikt.

Berijpt wandelpad met bankjes in de winter

Als je de feestdagen alleen doorbrengt

Alleen zijn met kerst of oudjaar kan net zo zwaar zijn als een vol feest. Misschien nog zwaarder, want er is niemand die het merkt.

  • Geef je dagen een vorm. Sta op een vast uur op, eet op vaste momenten, plan elke dag één ding buiten.
  • Ga naar buiten. In mijn eerste weken nuchter hielp het mij enorm om veel buiten te zijn en te wandelen. Dat werkt ook op een stille kerstdag.
  • Zoek bewust contact. Bel iemand, ook als je denkt dat je stoort. Veel mensen zijn blij met dat telefoontje.
  • Zorg voor jezelf. Zelfzorg tijdens herstel is geen luxe, en zeker niet in deze weken.

En als je toch drinkt?

Dan ben je niet terug bij nul.

Eén keer drinken wist niet uit wat je opgebouwd hebt. Het laat zien waar het nog kwetsbaar is. Dat is bruikbare informatie, hoe rot het ook voelt.

Wat dan helpt: vertel het aan iemand, liefst de volgende dag al. Schaamte maakt van één keer drinken een terugval, niet dat ene glas zelf. Kijk daarna rustig wat eraan voorafging, zodat je de volgende keer beter voorbereid bent.

Twijfel je over je eigen drinken?

Misschien drink je nog, en merk je net in deze weken hoe vaak je aan het volgende glas denkt. Of dat je moeilijk stopt na twee. Of dat je een feest pas leuk vindt als er drank is.

Dat zijn signalen om ernstig te nemen. De zelftest alcoholverslaving geeft je in een paar minuten een eerste beeld.

En wil je op 1 januari stoppen? Doe dat met een plan, niet alleen met een voornemen. Lees wat écht helpt bij stoppen met drinken. Drink je al lang veel of dagelijks, ga dan eerst langs je huisarts, want plots stoppen kan dan gevaarlijk zijn.

Ben je gastheer of gastvrouw?

Komt er iemand die niet drinkt? Dan kun je het met kleine dingen veel makkelijker maken.

  • Zet een lekker alcoholvrij alternatief klaar, en niet alleen water.
  • Vraag niet waarom iemand niet drinkt en dring nooit aan.
  • Maak van de toast niet alleen een moment voor de bubbels.

Maak je je zorgen om het drinken van iemand in je familie? Lees dan hulp voor naasten.

Wat ik zelf merkte

Mijn eerste kerst nuchter vond ik niet gemakkelijk. Mijn broer en mijn nonkel houden nogal van speciale wijnen en champagnes, en het was niet eenvoudig om daaraan te weerstaan.

Wat ik deed: ik ben tijdens het feest even naar een vriendin gegaan die niet ver weg woonde. Daar kon ik tot rust komen. Ook ging ik regelmatig naar buiten om een sigaret te roken.

Je mag een feest dus even verlaten, en terugkomen als het weer gaat.

Neem contact op

Neem contact op en laat je helpen om je verslaving te overwinnen.

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang steun, inspiratie en tips voor je herstelproces. 

Dennis Geelen, ervaringsdeskundige verslavingscoach

Geschreven door Dennis Geelen, ervaringsdeskundige verslavingscoach bij In Je Kracht · 13 november 2026.
Ik ben 9 jaar clean en begeleid gedurende 8 jaar mensen op weg naar een nuchter leven. Ik ken de weg van verslaving naar herstel uit eigen ervaring. Lees mijn verhaal

Je hoeft het niet alleen te doen.

De feestdagen zijn voor veel mensen het moment waarop ze beseffen dat het zo niet verder kan. Of het moment waarop ze merken dat nuchter blijven zwaarder is dan gedacht.

In mijn praktijk in Haacht begeleid ik mensen die willen stoppen met drinken, vanuit eigen ervaring en zonder oordeel. Er is geen wachtlijst, je kunt starten binnen de week. Lees meer over begeleiding bij alcoholverslaving.